,, Święty Krzyż- najstarsze sanktuarium w Polsce”

   Bazylika na Świętym Krzyżu to najstarsze sanktuarium w Polsce. Usytuowana na Łysej Górze, wśród przepięknego Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Kryje w sobie wiele tajemniczości i bogactwa kulturowego. Jeśli zastanawiasz się nad tym, gdzie wyjechać na majówkę- zapraszam do serca Gór Świętokrzyskich.
Sanktuarium-Swiety-Krzyz-560x329

źródło: https://www.faustyna.pl/zmbm/pielgrzymka-osob-konsekrowanych-na-swiety-krzyz/

220px-Swkrzyzoltarz

źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Bazylika_na_%C5%9Awi%C4%99tym_Krzy%C5%BCu

Pełna nazwa tego miejsca to Bazylika mniejsza pod wezwaniem Trójcy Świętej( tytuł nadany przez papieża Franciszka w 2013 r.) i sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego. Historia powstania opactwa benedyktynów jest do końca niepewna. Nie znamy dokładnej daty jej powstania. Szacuje się, że klasztor jak i romański kościół zostały ufundowane między 1102 a 1138 przez Bolesława Krzywoustego.

 

W 1306r. Władysław Łokietek przekazał benedyktynom Relikwie Drzewa Krzyża Świętego, które od XVIII w. przechowywane są w Kaplicy Oleśnickich. Według legendy zostały one podarowane przez węgierskiego królewicza- Emeryka. I tutaj pojawia się kolejna opowieść. W Nowej Słupi pod lasem przy drodze prowadzącej na Święty Krzyż stoi kamienna figurka, przedstawiająca postać odzianą w długą szatę. Jedni twierdzą, że jest to podobizna króla Jagiełły, inni- Bolesława Chrobrego. Są też tacy, którzy uważają, że posąg przedstawia kobietę, która pielgrzymowała na klęcząco. Z racji tego, iż brakło jej sił, nakazała wykuć swoją podobiznę by dokończyć pielgrzymkę. Jednak najbardziej znaną ,,wersją’’ jest odwzorowanie w figurze postaci Emeryka. Według podań mówi się o pielgrzymie, który na klęczkach chciał dojść do klasztoru znajdującego się na szczycie góry. Gdy był już u podnóża góry- odezwały się klasztorne dzwony. Pielgrzym oświadczył, że dzwony zaczęły bić same na jego cześć i w tym momencie zamienił się w kamień. W ten sposób ukarany za swoją pychę musi pokutować po dziś dzień. Co roku posuwa się w kierunku klasztoru o jedno maleńkie ziarnko piasku, a kiedy dojdzie na szczyt, wszystkie grzechy zostaną mu darowane i nastąpi koniec świata.

24466DSC_

źródło: http://www.polskiekrajobrazy.pl/Galerie/497:Gory_Swietokrzyskie/24466:Swiety_Krzyz_kaplica_Olesnickich.html

W połowie XV w. Michał Lipa (opat) rozbudował kościół, przy wsparciu pieniężnym Kazimierza Jagiellończyka o gotyckie prezbiterium, zakrystię oraz nową część od zachodu, a kardynał Zbigniew Oleśnicki sfinansował budowę nowego chóru i ołtarza głównego, które poświęcono 12 marca 1455 r. Niestety w 1459 r. potężny pożar strawił klasztor, co poskutkowało wybudowaniem w następnych latach krużganków wokół wirydarza( możemy oglądać je po dziś dzień). W 1491 r. opat Maciej z Pyzdr dobudował od północy klasztoru nowe skrzydło na infirmerię (szpital) i aptekę. Na przełomie tych lat w klasztorze powstał jeden z najstarszych dokumentów napisanych w języku polskim- Pieśni Łysogórskie autorstwa Andrzeja ze Słupi.

IMG_6242

źródło: http://www.ruszajwdroge.pl/2013/08/wycieczka-na-swiety-krzyz-klasztor-na-lysej-gorze.html#.WQOdjcav7IU

Lata 1611- 1643 to okres rozbudowy opactwa. Wybudowano barokową Kaplicę Oleśnickich, dwie barokowe wieże, wczesnobarokową kamieniarkę odrzwi i okien o wysokim poziomie artystycznym[7] i od południa kaplicę Matki Boskiej Bolesnej. 2 lata później doszło do ogromnej tragedii- Szwedzi ograbili kościół, zabijając przy tym wielu zakonników. Klasztor na Łysej Górze miał też swoją ,,ciemną’’ stronę, a to za sprawą rosyjskich zaborców, którzy przekształcili go w ciężkie więzienie kryminalne( obiekt udostępniony do zwiedzania).

 

07.09.2014 otwarto (oficjalnie) zrekonstruowaną wieżę w Bazylice mniejszej. By dostać się na taras widokowy wieży, trzeba pokonać sto dwanaście stopni. Niektórzy twierdzą, że z wieży Bazyliki w pogodny dzień, można zobaczyć Tatry.

swiety_krzyz_-_h.trepka
źródło: http://swietokrzyskie.travel/pl/galerie/zabytki/swiety_krzyz/

 

Obiekty architektoniczne znajdujące się w sanktuarium:

-Kościół (zbudowany w latach 1781-1789)

-Kaplica Oleśnickich

-ołtarz główny  z obrazem św. Trójcy autorstwa Franciszka Smuglewicza

-płyta nagrobna sekretarza królewskiego i opata Michała Maliszewskiego

-portal z marmuru

-stalle z XVIII w.

– zakrystia ze sklepieniem kolebkowo-krzyżowym i polichromią ze scenami z życia św. Benedykta

– krużganek klasztorny z XV w.

-klasztorna furta z 1643 r.

– wschodnia brama w stylu barokowym z XVII w.

– probostwo szpitalne z XVIII w.

 

W skład zespołu klasztornego oblatów wchodzą :

  • kościół pw. Świętego Krzyża z III ćw. XII w., przebudowany w latach 1781–1789 i początku XIX w.,
  • klasztor z XV w., przebudowany w XVII i XX w.,
  • dzwonnica z końca XVIII w.,
  • brama wschodnia z końca XVIII w.,
  • teren wzgórza i prehistoryczne wały kamienne

 

Bazylika na Świętym Krzyżu jest przepięknym miejscem. Wychodząc przez bramę wschodnią kierujemy się ku Drodze Krzyżowej, która prowadzi aż do Nowej Słupi. Jest to jedna z najstarszych Dróg Krzyżowych w Polsce, która w 2008 r. obchodziła 400-lecie założenia. Jeśli macie w zanadrzu parę wolnych dni, serdecznie zapraszam Was do stolicy Gór Świętokrzyskich.

 

swiety-krzyz-sanktuarium-DSC_9426

źródło: http://www.ceresit.pl/obiekty-referencyjne/polska/lysica:-swiety-krzyz-z-x-xi-w

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s